DÜŞÜNME BECERİLERİ

ELEŞTİREL DÜŞÜNME DÜNYAYA KARŞI BİR SAVUNMA OLABİLİR Mİ?

Yaşantımızın büyük bölümünde görsel, işitsel ve basılı araçlarla iletilen birçok bilgi ve mesaja maruz kalıyoruz. Bunların büyük bölümü, düşünce ve tutumlarımız etkileyerek güç odaklarının istediği şekilde düşünmemizi ve davranmamızı sağlamaya yönelik. Buna günümüzde algı operasyonu da deniyor.

Böylesine bilgi kirliliğinin yaşandığı bir ortamda, neyin doğru olduğuna nasıl karar vereceğiz? Maruz kaldığımız bilgi ve mesajların ardındaki gerçek amaçları nasıl ortaya çıkarağız? Kimin doğruyu söylediğini nasıl belirleyeceğiz? Bir başka deyişle çok fazla bilginin ve bizi ikna etmeye çalışan çok fazla kişinin olduğu dünyada kendimizi nasıl savunacağız?

İşte bu noktada eleştirel düşünmenin, yaşantımız için önemi ortaya çıkıyor çünkü eleştirel düşünme, algımızı, düşüncelerimizi ve inançlarımızı yönlendirmeye çalışan güçlere karşı elimizdeki en önemli silahlardan biri.

Eleştirel düşünme, bizi neyin doğru olduğuna karar vermemiz ya da neye inanacağımız konusunda bocalamaktan kurtarıyor. Peki, bunu nasıl yapıyor?

Gördüklerimizi, okuduklarımızı, dinlediklerimizi olduğu gibi kabul etmek yerine, bunlar karşısında şüpheci bir yaklaşım sergilememiz gerektiğini vurgulayan eleştirel düşünme, birçok beceriyi kapsıyor. Bu beceriler arasından da çözümleme ve değerlendirme eleştirel düşünmeyi tanımlarken ön plana çıkıyor.

Bir köşe yazısı okuduğumuzu düşünelim. Bunda sunulan bilgi ve düşüncelerin ne anlama geldiği, bu yazıyla bize hangi mesajların iletilmeye çalışıldığı, görünenin ardında yazarın bize vermek ya da benimsetmek istediği başka bilgi, düşünce ya da inançlar olup olmadığı hakkında düşünmemiz, sunulan bilgi ve düşüncelerdeki ön yargı ve yanlılıkları belirlememiz, çözümleme yaptığımız anlamına geliyor.  

Bize sunulan bilgi ve düşüncelerin tutarlılığı, güvenirliği, geçerliği ve doğruluğu hakkında belirli ölçütler kullanarak karar vermemiz ve bir yargıya ulaşmamız ise değerlendirme yaptığımızı gösteriyor.

Özetle eleştirel düşünmenin temelinde, ne yapacağımıza, neye inanacağımıza ve nasıl davranacağımıza karar vermek için çözümleyici ve değerlendirmeye yönelik bilinçli yargılarda bulunmamız yatıyor.

Sonuç olarak eleştirel düşünme, çok fazla bilginin ve bizi ikna etmeye çalışan çok fazla kişinin olduğu dünyada elimizdeki en önemli savunma aracı olarak ön plana çıkıyor. 

Şimdi bir gün içerisinde maruz kaldığınız uyarıcı ve bilgi bombardımanını, bunlarla size ne yapılmaya çalışıldığını düşünmeye ne dersiniz?

Tüm bunlara karşı artık bir silahınız olduğunu biliyorsunuz.

Dr. Levent VEZNEDAROĞLU

YARARLANILAN KAYNAKLAR

CRITICAL READING (2007). Crtical Thinking. http://www.criticalreading.com/critical_thinking.htm

DEMİR, M.K. (2006). İlköğretim Dördüncü ve Beşinci Sınıf Öğrencilerinin Sosyal Bilgiler Derslerinde Eleştirel Düşünme Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi: Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.

KÖKDEMİR, D, (2007). Eleştirel Düşünme ve Bilim Eğitimi

https://elyadal.org/pivolka/04/PiVOLKA_04_01.pdf

SEFEROĞLU, S.; AKBIYIK, C. (2006). Eleştirel Düşünme ve Öğretimi. H.Ü. Eğitim Fakültesi Dergisi. 30, 193 – 200.

SEMERCİ, Ç.; SEMERCİ, N. (2001). Oluşturmacılık ve Eleştirel Düşünme. X. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Bolu, (7–9 Haziran 2001).

Bu yazıyı değerlendiriniz
[Total: 1 Average: 5]

Similar Posts

Bir Yorum Yazın

EnglishFrançaisDeutschItalianoPortuguêsEspañolTürkçe