BİRAZ FELSEFE İYİ GELİR

FELSEFEYE BAŞLARKEN OKUNMASI GEREKEN 10 KİTAP

“Yeni başlayanlar için en iyi felsefe kitapları hangileridir?” sorusunu “Felsefe Kitapları Nasıl Okunur?” adlı yazımda tartışmıştık. Genel bir yargı olarak felsefe kitaplarını anlamanın zorluğu, “Filozoflar sıradan insanlar için değil, diğer filozoflar için yazarlar.” düşüncesiyle savunulmaktadır. Bu nedenle felsefe kitaplarını okumak, biraz kavram işçiliği yapmayı da beraberinde getirir. Kavramlar, felsefe kitaplarının yapı taşıdır. Filozof Deleuze’ün vurguladığı gibi felsefe, kavramlar yaratmayı içeren bir disiplindir.

Felsefeye başlarken, kavramlar dünyasına da giriş yapan okurlar için on kitap önerisi sıralayabiliriz.

 1- Her Şey Ne Anlama Geliyor? -Felsefeye Küçük Bir Giriş – Thomas Nagel

Sorgulayan zihinler, felsefi soruşturmanın en önemli kahramanlarıdır.  Felsefeye başlarken okuyucuyu, kendisi ve dünya hakkında düşünmeye teşvik eden kitaplar önemli rehberler olacaktır. Tıpkı Thomas Nagel’in küçük ama etkili bir giriş olan kitabı gibi.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

 Nagel, felsefede öne çıkan en büyük 9 sorunu ve bunların “insan” olarak yaşamlarımızla olan ilişkisini sunuyor.

 Kitabın içindekiler tablosunun kısa bir özeti:  

  • Herhangi Bir Şeyi Nasıl Bilebiliriz?
  • Diğer Zihinler
  • Zihin-Beden Problemi
  • Kelimelerin Anlamı
  • Özgür İrade
  • Doğru ve Yanlış
  • Adalet
  • Ölüm
  • Hayatın Anlamı

Aslında konular oldukça ağır ancak Nagel, başlıkları kısa, özlü ve amaca yönelik olarak açıklamış. Kitap, hiçbir şekilde felsefe ile tanışmamış sıradan insanlar için yazılmış. Felsefe okumaya yeni başlayan kişilerin gözünü korkutmamak ve felsefi tartışmaların en önemli konularından bazılarına aşina olmalarını sağlamak hedeflenmiş denebilir.

Bir akşamda okunabilecek bu kitap, felsefedeki tüm temel sorunları karmaşık açıklamalar kullanmadan araştıyor.

Sayfa Sayısı: 96

2- Gençler İçin Felsefe – Metinlerle Eleştirel Okuma ve Düşünme Çalışmaları – Nuran Direk 

“Yeni başlayanlar için en iyi felsefe kitapları hangileri?” sorusu felsefecilerin, öğretmenlerin ve profesyonel okurların karşılaştığı temel sorulardan biridir.

Nuran Direk’e göre, bu isteğe tatminkâr bir yanıt vermek çok zordur çünkü herkes için geçerli, tek bir reçete yoktur. Felsefe tarihini okumakla işe başlamaksa, acemi şoförün birdenbire otoyola çıkmasına benzer. Bu nedenle Direk kitabında, edebiyat ve felsefe ilişkisinden hareketle metinle seçerek yeni başlayanlar için eleştirel okuma ve düşünme çalışmaları tasarlamış.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Metin inceleme, edebiyat ve felsefe çalışmalarındaki en önemli ortaklıktır.  Sanatsal metinleri çözümleyerek işe başlamak, felsefe metinlerini çözümlemeye öncülük eder. Bu kitabın yönteminin temelinde yatan anlayış da budur.

“Felsefe öğretmeyi” değil, felsefe yapmayı amaçlayan bu çalışma, odaklanılan bir konu bağlamında seçilmiş metinlerin, grup çalışmalarıyla incelenmesini önermektedir. Böylece, topluluk için felsefe etkinliklerinde kişileri, diyalog ve tartışmalara katılmayı cesaretlendireceği düşünülmektedir.

Sayfa Sayısı: 208

3- Kendime Düşünceler – Marcus Aurelius

 Stoacılığın temel ilkeleri, Doğa ve Evrensel Akıl’ın büyük tasarısında herkesin oynayacak bir rolü olduğunu söyler. Bu nedenle Stoacılar, Doğa’nın onlara verdiği rolü yerine getirebilmek için yaşamlarında duygusal tepkilerden uzaklaşıp sakin kalmak ve içsel güç bulmaya çalışırlar.

Stoacılar,  duygusal aşırılıktan kaçınmak için duygularını kontrol etmeyi ve onlara hükmetmeyi öğrenmelidir. Bu duygusal kontrol hem ‘iyi’ duygular (aşk gibi) hem de ‘kötü’ duygular (nefret) için geçerlidir. Bunun nedeni, genel olarak duyguların akıl yürütmemizi bulanıklaştırması ve Doğa’nın yürümemizi istediği doğru yolu görmemizi engellemesidir.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Marcus Aurelius, adil yargılama ve yönetim konusundaki bilgeliğiyle tanınan en önemli Roma İmparatorlarından biriydi. Kendime Düşünceler’i imparator olduğu dönemde, akıllıca ve ölçülü kararlar vermesine yardımcı olması için kişisel bir rehber olarak yazdı.

Stoacı felsefe, çok az özgür iradeye sahip olduğumuzu ve hayatımızın çoğunlukla önceden belirlenmiş olduğunu kabul etmemizi gerektiriyor. Bununla birlikte, bu hipotezden memnunsanız Kendime Düşünceler, Doğa’nın sizin için hazırladığı şeyin iyi ya da kötü olduğunu kabul ederek içsel bir sakinlik ve güç oluşturmanıza yardımcı olabilecek.

Sayfa Sayısı:  156

4- Nikomakhos’a Etik – Aristoteles

Etik, bilgi üreten ve normatif olmayan pratik bir araştırma alanıdır. Nikomakhos’a Etik bu alandaki tartışmasız ilk büyük en önemli çalışmalardan biridir.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Nikomakhos’a Etik‘in temel amacı, kabaca mutluluk olarak çevrilebilecek eudaimonia’ya ulaşmayı öğrenmektir.  Mutluluğa ulaşmak için kişinin önce bir iç denge ve kişisel uyuma ulaşması gerekir. Bu iç uyum, karakter erdemlerini geliştirerek ve kişinin eğitimine, akıl yürütmesine yönelik çalışmalar yapılarak elde edilebilir.

 Aristoteles kitabın devamında iyi ve erdemli bir karakterin nasıl inşa edileceğini açıklar. Bu karakter kurulumu, öncelikle kişinin hangi eylemlerin erdemli olduğunu ve hangilerinin olmadığını öğrenmesi, sonrasında ise iyi bir karakterin oluşmasına izin veren iyi alışkanlıklar yaratmaya odaklanması şeklinde gerçekleşir.

Nikomakhos’a Etik’teki ana sav, erdemli olan ve olmayan durumları arasında ayrım yapmayı öğrenmektir. Aristoteles’e göre, karakter özelliklerini bir çizgi olarak görürseniz, erdemli olmayan eylemler bu çizginin her iki ucunda yer alırken, ortada bir erdem vardır. Dolayısıyla erdemli kişi, daima ılımlı olmayı (altın ortayı) seçen ve aşırı davranışlardan kaçınan kişidir.

Sayfa Sayısı: 240

Zorluk Seviyesi: Orta, bazı paragraflar birden çok okuma gerektirebilir.

5- Kendini Varedebilme Etiği  – Demet Kurtoğlu Taşdelen

Demet Kurtoğlu Taşdelen kitabında devinen felsefe anlayışı ile hem kuramsal birikimine hem de deneyimlerine dayanarak kendini varedebilme etiği yaklaşımını geliştiriyor.

Böylece kişilerin, kendini var edememe sorununa etik bilinç ve kendini sonsuzca yaratmanın estetik boyutuyla dokunmalarını sağlıyor.

Aşk ve sessizlik kavramlarını da etik bağlamda inceleyen Taşdelen,  okura, kendi yaşamının sorumluluğunu alması ve başkalarıyla olan ilişkisinde kendini değiştirip dönüştürebilmesi için cesaret veriyor.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Demet Kurtoğlu Taşdelen, temel olarak, kendilik bilgisinin peşine düşüyor ve düşünceyle eyleme geçişte önceliği hep kişinin yaşamındaki felsefi gelişime veriyor.

Performatif Felsefe uygulamasını da kitabına taşıyan Taşdelen, yazmaya, devinmeye ve dans etmeye yönlendiriyor. Böylece “kendini varedebilme iyi”lerinin kitabın bu son bölümünde estetize olduklarına tanık oluyoruz.

Biraradalık Manifestosu ile perdelerini kapatan kitap, alışılmışın dışında yeni ve canlı, “gerçek”  bir etik görüş ortaya koyuyor.

Kişilerin, gündelik yaşamda kendini varedebilme koşullarını oluşturabilmesinin olanakları sunuyor.

Sayfa Sayısı: 216

 

6- Akış: Mutluluk Bilimi – Mihaly Csikszentmihalyi

Sokrates’ten beri soruşturulan “Nasıl iyi yaşanır?” sorusunun peşinde akan Csikszentmihalyi, kitabının argüman yapısını bilimsel araştırma basamaklarına göre yapılandırmıştır.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Adından da anlaşılacağı gibi, bu kitabın ana konusu akış durumlarıdır. Kendinizi oyun, resim vb. etkinliklerde kaybettiyseniz, muhtemelen nasıl hissedildiğini biliyorsunuzdur.

Bu noktada Mihaly Csikszentmihalyi, akış durumlarının neden oluştuğunu ve bir akış durumuna nasıl girileceği konusunda çok derinlemesine bir açıklama yapıyor.

Ancak akışın en ilgi çekici yönü, bu tür durumların yalnızca belirli faaliyetlerle sınırlı olmamasıdır. Csikszentmihalyi’ye göre bir kişinin tüm hayatı, uyandığınız andan uykuya daldığınız ana kadar bir akış etkinliği haline gelecek şekilde yapılandırılabilir.

Ona göre hayatınızı bir akış durumu olarak yapılandırmanın faydaları çoktur. Öncelikle, belirli bir amaç ve açıklık, sakinlik duygusu kazanacaksınız. Yaşamda nereye gittiğinizi ve yolun her adımında ne yapacağınızı bileceksiniz.

Sonrasında, gündelik rutin ve sıkıcı şeylerin bile eğlenceli ve zevkli hatta felsefi derinliği olabileceğini göreceksiniz.

Sayfa Sayısı: 416

7-  Tao Te Ching – (Yol ve Erdemin Kitabı) – Lao Tzu

Te Ching (Yol ve Erdem), Taoizmin temel kitaplarından biridir. Tao, ‘Yol’ olarak çevrilmiştir. Kitap,  Taoizmin temel fikirlerini ve entelektüel temelini içeren kısa, şiirsel bir metindir.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Bu felsefenin ana ilkeleri, var olan her şeyin kaynağı ve evrenin ritmi olan Tao ile nasıl uyum içinde yaşanacağını açıklar. Taozim’de bir Tanrı yok. Bir popüler kültür benzetmesi kullanırsak Tao, Zeus’tan çok Star Wars’taki Güç’e benziyor.

Ahlak sistemindeki vurgu, kişinin daha çok kendisiyle, doğayla ve başkalarıyla uyum içinde yaşayan iyi bir insan olması yönünde olduğu için Taoizm, “iyi eylemler” yapmakla daha az ilgilenir.

‘Wu-wei’ bir başka önemli Taocu kavramdır ve  belirsiz bir terimdir ancak özü, kişinin niyetsiz hareket etmesidir. Taoculukta evrenin ‘kendi akışı ve yönü’ vardır ve yaptığınız her eylem onunla birlikte akmalıdır.

‘Niyetle hareket ederseniz’, eyleminiz evreninkinden farklı bir yönde gidebilir. Bu daha sonra uyumsuzluk yaratır ve istenmeyen sonuçlara yol açabilir.

Taoculuğun diğer önemli ilkeleri yaratıcılık, kendiliğindenlik, tevazu, şefkat ve ölçülü olmaktır.

 Sayfa Sayısı: 96

8- Prens (Hükümdar) – Niccolo Machiavelli

İnsanın, tuzakları tanımak için tilki, kurtları korkutmak için de aslan olması gerekir.

Bu kitap hiciv mi, yoksa devlet yönetimi konusunda ciddi bir inceleme mi? Bu konuda belirli fikir birliği yok ancak Prens, felsefe tartışmaları için önemli bir başyapıt.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Machiavelli’ye kadar çoğu insan iyi liderlerin çoğunlukla onurlu ve erdemli olması gerektiğini ve bu iki özelliğin akıllıca kararlar almalarına yardımcı olacağını düşünüyordu. Machiavelli, liderlerin devletlerinin refahı ve istikrarından sorumlu olduğunu iddia ederek bunu tersine çevirdi ve bazen bu hedeflere ancak ‘ahlaksız yöntemlerle’ ulaşılabilir görüşünü öne sürdü.

Machiavelli’ye göre, yöneticilerin halk tarafından sevilmesi iyi bir şeydi. Bununla birlikte korkulmak ve saygı duyulmak, daha iyi değilse de aynı derecede iyi olabilirdi.

Genel olarak, kendinizi takdir yetkisine sahip bir otorite (yönetici, lider) konumunda bulacağınızı düşünüyorsanız, Prens, her zaman yanınızda bulundurmak için mükemmel bir rehber kitaptır (Sadece insanları öldürmeye veya hapse atmaya kalkmayın.).

Sayfa Sayısı: 160

9- Sofie’nin Dünyası – Jostein Gaarder

Felsefenin geniş adımlarını, olabildiğince çabuk ve eğlenceli bir şekilde öğrenmek isteyenler için en iyi önerilerden biri de Sofi’nin Dünyası olacaktır.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

 Sofi’nin Dünyası, filozofun çırağı olan Sofi’nin başından geçen felsefi serüvenleri anlatan bir roman olarak yazılmıştır.

Hikâye boyunca Sofi, Sokrates öncesi filozoflardan (Pre-Sokratiklerden) başlayarak yirminci yüzyılın ortalarına kadar devam eden bir akışta,  Jean Paul Sartre gibi en önemli düşünürlerden felsefe kavramları öğrenir.

 Sayfa Sayısı:  592

10- Strateji Sanatı – Barry J. NalebuffAvinash K. Dixit

Oyun Teorisi; felsefe, ekonomi, psikoloji, politika, matematik, biyoloji, istatistikle ilgili olan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Özetle oyun teorisi, seçimlerinin sonucu başka bir kişinin eylemlerine bağlı olduğunda bireylerin, nasıl lehte veya aleyhte kararlar almasına yol açabilecek seçimler yaptıklarını araştırır.

Bunun en iyi örneği, “Mahkûmun İkilemi”dir: İki kaçak, polis tarafından yakalanır ve birbirleriyle konuşamayacakları şekilde ayrı ayrı sorguya çekilir.

Her iki kaçak sessiz kalır ve polisle iş birliği yapmazlarsa ikisi de bir yıl hapis cezası alır.

Kaçak A, Kaçak B aleyhine ifade verirse, ancak Kaçak B sessiz kalırsa, Kaçak A serbest kalır ve Kaçak B üç yıl hapis cezası alır.

Her iki kaçak birbirlerine karşı tanıklık ederse ikisi de iki yıl hapis cezası alır.

Bu durumlarda nasıl yol alınacağı oyun teorisinin ana amacıdır.

Oyun teorisi, tamamen felsefi bir alan olarak nitelendirilmese de kişinin zihnini keskinleştirmesine ve yetersiz bilgilere sahip olduğunda da daha iyi kararlar almasına yardımcı olur.

Bu kitaptan ne çıkarılabilir:

Oyun teorisinin temellerini öğrenmeye, müzakereler veya iş anlaşmaları gibi hayattaki hassas durumlarda daha geçerli akıl yürütmeler yapmamıza yardımcı olabilir.

Bir kişinin eylemlerinin diğeri üzerinde sonuçları olduğu karmaşık durumlara stratejik, kuş bakışı bir genel bakış sunar.

Sayfa Sayısı: 548

 

Umut KARAGÖZ

YARARLANILAN İNTERNET KAYNAKLARI

 https://hastyreader.com/best-philosophy-books/

  GÖRSELLERİN ALINDIĞI SİTELER

 1- https://www.flickr.com/photos/medastrana/40418735333/

2- https://www.flickr.com/photos/ralf-steinberger/37656522685/

3- https://www.flickr.com/photos/flyingpuffin/49534775153/

4- https://www.flickr.com/photos/randalldegges/8031050878/

5- https://www.flickr.com/photos/emeraldschell/50801137052/

6- https://www.flickr.com/photos/deanhochman/14746630457/

7- https://www.flickr.com/photos/125321218@N07/29903084942/

Bu yazıyı değerlendiriniz
[Total: 10 Average: 5]

Similar Posts

Bir Yorum Yazın

EnglishFrançaisDeutschItalianoPortuguêsEspañolTürkçe