12/05/2021
ARAŞTIRMA

OKUDUĞUNU ANLAMADA KÂĞIT MI, EKRAN MI DAHA ETKİLİ?

North Dakota Üniversitesi’nden Virginia Clinton, ders kitaplarına ödenecek paradan tasarruf etmeleri için öğrencilerini, çevrimiçi ücretsiz materyalleri kullanmaya teşvik ediyor ancak öğrencilerin çoğunluğu, çevrimiçi materyaller yerine kâğıdı tercih ettiklerini çünkü kâğıttan okuduklarında daha iyi anladıklarını belirtiyor.

Bunun üzerine Clinton, okuduğunu anlamada kâğıttan mı, ekrandan mı okumanın daha etkili olduğu hakkında 2008’den beri yapılan otuz üç deneysel araştırmanın sonuçlarını inceliyor ve öğrencilerin haklı olabileceklerini görüyor.

Clinton, ilkokuldan üniversiteye kadar her yaştan öğrencilerle yapılan otuz üç deneysel araştırmanın yirmi dokuzunda öğrencilerin, kâğıttan okuduklarında daha iyi öğrendiklerinin saptandığını belirliyor. Fark çok değil ancak özellikle kurgusal olmayan metinlerde öğrenciler, kâğıttan okuduklarında daha iyi anlıyorlar.

Clinton’un 2019 başlarında yayınladığı sonuçlar, Maryland Üniversitesi’ndeki akademisyenler tarafından 2017 yılında yapılan araştırmayla İspanya ve İsrail’deki akademisyenler tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen çalışmayla da örtüşüyor. Bu üç araştırma da kâğıttan okumanın, ekrandan okumaktan daha etkili olduğunu ortaya koyuyor.

Bunun nedenleri ne? Bazı uzmanlara göre, ekran parıltısı ve titremesi, beyni kâğıttan daha fazla yoruyor.  Bazı uzmanlar, kâğıttaki bir bölümün ya da görselin konumunun, öğrencilerin uzamsal belleklerine daha iyi yerleştiğini ve bu nedenle daha kolay hatırlamalarına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Ayrıca, dijital ortamın getirdiği dikkat dağınıklığıyla birlikte başka şeylere göz atma ya da başka işleri de aynı anda yapma isteği, öğrencilerin okudukları metni anlamalarına etki edebiliyor.  

Maryland Üniversitesi’ndeki akademisyenler, insanların ekrandan daha hızlı okuduğunu düşünüyor ancak Clinton, araştırmasında kâğıttan ya da ekrandan okuma sürelerinde herhangi bir fark bulamıyor.

Clinton, araştırma sonuçlarıyla ilgili olarak bizi bir konuda uyarıyor ve incelediği araştırmaların, öğrencilerin dijital metinlerin sunabileceği ekstra olanaklardan yararlanmasına izin vermediğini, bu araştırmalarda yalnızca kâğıt üzerinde yaptıkları gibi dijital bir metinle etkileşime girebildiklerini belirtiyor. Anlamı bilinmeyen sözcüklerle ilgili tanımlamalar, metinle ilgili ara sorular gibi uygulamaların dijital metinlere avantaj sağlayabileceğini ifade eden Clinton, yine de dijital metinlerin okuduğunu anlamayı daha fazla geliştirdiğine ilişkin ikna edici bir kanıtın bulunmadığını söylüyor.

Peki, bu araştırmanın sonuçları öğretmenler ve ebeveynler için ne anlama geliyor?

Clinton’a göre teknolojinin giderek geliştiği dünyada her zaman metinlerin basılı sürümleriyle karşılaşmayacağız. Bu noktada öğretmenlerin, dijital metinlerin daha etkili şekilde nasıl okunabileceği hakkında hem kendilerini hem de öğrencilerini geliştirmeleri gerekiyor.

Clinton’un bir diğer önerisi, metinleri her iki formatta sunma yönünde. Ona göre böyle bir uygulama hem çocukların ekran ve teknoloji hem de kâğıt kullanarak okuma becerilerini geliştiriyor. Metnin sadece dijital formatını sunmak zorunda kalan öğretmenlere de öğrencilerinden, okuduklarını daha fazla açıklamalarını istemelerini, buna yönelik soru ve etkinlikler düzenlemelerini öneriyor.

Clinton, türü ne olursa olsun okumanın, çocuklar için iyi olduğunu hatırlamamız gerektiğini belirtiyor ve ebeveynlere, çocuklar ekrandan okurken odaklanmakta zorlandıklarında bunu yapmak için onları zorlamamaları, metni kâğıttan okumalarını sağlamaları gerektiğini belirtiyor.

İngilizce aslından özetleyen

Dr. Levent VEZNEDAROĞLU

KAYNAK

CLINTON, V. (2019). Reading from paper compared to screens: A systematic review and meta-analysis.  Journal of Research in Reading. 42(2):288-324

Bu yazıyı değerlendiriniz
[Total: 1 Average: 5]

Similar Posts

Bir Yorum Yazın