ARAŞTIRMA

SORU YAZMAK BAŞARIYI ARTIRIYOR

Kessel Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Ebersbach ve araştırma ekibi, öğrencilerin sınavlara hangi stratejileri kullanarak hazırlandıklarını ve bunlar arasından hangi stratejilerin sınavlarda en iyi performansı göstermeyi sağladığını belirlemek üzere bir araştırma yaptı.

Önce araştırmaya katılan 82 öğrencinin, hangi çalışma stratejilerini kullanarak sınavlara hazırlandıkları belirlendi. Öğrencilere birden çok strateji belirtebilecekleri söylendi ve elde edilen veriler şu şekilde gruplandı:

               a) Materyali gözden geçirme

               b) Aktif özetleme (Not ya da not kartları hazırlama, özet çıkarma)

               c) Ayrıntılandırma (Görselleştirme, örneklerle çalışma, başka kaynaklardan yararlanma)

               d) Kendini test etme ve diğerlerine açıklama

               e) Soru oluşturma

               f) Diğerleri

Bunlar arasından materyali gözden geçirme 116, kendini test etme ve diğerlerine açıklama 50, ayrıntılandırma 19 ve diğer stratejiler 15, soru oluşturma ise sadece bir kez belirtildi.

Araştırmaya dâhil edilen 82 öğrenci üç gruptan birine rastgele atandı. Birinci gruptaki 30 öğrenci, derste işlenen bebeklik ve çocuklukta gelişim konusuyla ilgili bir metni gözden geçirerek tekrar etti. İkinci gruptaki 30 öğrenci, önce metni gözden geçirdi ve ardından metinle ilgili on soruyu yanıtladı. Üçüncü gruptaki 22 öğrenci ise metni gözden geçirdi ve ardından metinle ilgili kendi sorularını oluşturdu.

Bir hafta sonra üç gruptaki öğrencilere de konuyla ilgili aynı sınavı uygulandı. Materyali gözden geçirme grubundaki öğrenciler, sınavdaki sorulara %42 oranında doğru yanıt verirken, bu oran soru yanıtlayan ve soru oluşturan gruplar için %56 oldu.

Araştırmadaki en önemli bulgulardan biri; olgusal, yani ezber gerektiren bilgileri yoklayan sorularda soru yanıtlayan grup lehine bir durum söz konusuyken, bilginin transferini gerektiren sorularda soru oluşturan grup lehine bir durumun ortaya çıkmasıydı. Bu bulgu; bilginin uygulama, çözümleme, değerlendirme ve üretme gibi durumlarda kullanılmasını gerektiren sorularda, soru oluşturan grubun daha başarılı olduğunu ortaya koymaktaydı.

Ebersbach’a göre soru oluşturma, içeriğin daha derin bir şekilde incelenmesini ve bireyin beyninde ek bağlantılar oluşmasını sağlıyor. Geçmişteki araştırmalar da ayrıntılandırma, kavram haritası oluşturma, şekil çizme gibi ek bilişsel çaba gerektiren öğrenme stratejilerinin, öğrencileri materyali daha derinlemesine işlemeye ve yeni bağlamlarda ele almaya teşvik ettiğini ve bunun da bellekte tutmayı ve hatırlamayı kolaylaştıran ek bağlantılar oluşturduğunu ortaya koyuyor.  Song’un 2016 yılında yaptığı araştırmada da öğrencilerden, öğrenme materyaline dayalı sorular üretmelerini istemek, onların hatırlama, anlama ve problem çözme becerileri üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır.

En yaygın olarak kullanılan gözden geçirme stratejileriyle sınava hazırlanan grup, her iki soru tipinde de en sonda yer aldı. Ebersbach, metinleri yeniden okuma ya da altını çizme gibi “pasif stratejilerin”, “yüzeysel” olduğunu, hatta bilgileri uzun süreli bellekte saklamayı bozabileceğini belirtiyor. Ona göre bu yüzeysel öğrenme bir “bilgi yanılsaması” oluşturur. Bu yanılsama kişide metni okuduktan sonra öğrendiği ya da mesajları aldığı izlenimini yaratır ancak bu kişiler, daha derin bir anlamaya sahip olmadıklarından metinle ilgili soruları yanıtlamakta ya da sorular üretmekte başarısız olmaktadır.

Bu araştırma ister yüz yüze, ister uzaktan eğitimde öğrencilere soru oluşturtmanın önemini ortaya koyuyor, hatta soru üretip bunları yanıtlayan öğrenciler materyali daha da derinlemesine öğreniyor.

Peki, öğrencilere soru ürettirmek için neler yapılabilir?

Aşağıda önerilenler hem yüz yüze hem de uzaktan eğitim süreçlerinde kullanılabilir.

  • Küçük sınıflardan itibaren öğrencilerden bireysel olarak sorular üretmelerini isteyin. Bu sorular başlangıçta “evet – hayır”, “doğru – yanlış” tarzında ya da materyalde açıkça belirtilen bilgileri ortaya çıkarmaya yönelik, bir başka deyişle tanıma düzeyinde sorular olabilir. Zamanla bunlar, neden ve nasılı açıklamaya, aradaki ilişkileri buldurmaya yönelik sorulara dönüşebilir.
  • Yaşları ilerledikçe öğrencilere tanıma, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme ve üretme düzeylerinde düşünmenin ne anlama geldiğini açıklayın. Bu düzeylerde soruların nasıl yazılabileceğini gösterin. 2018 yılında yapılan bir araştırmada öğrencilerden Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne dayalı sorular yazmaları istenmiştir. Bunun sonucu olarak öğrenciler sadece etkinlikten zevk almakla kalmayıp final sınavlarında akranlarına göre %7 daha fazla başarı elde etmişlerdir.
  • Öğrencilerden soruların yanıtlarını da üretmelerini isteyin. Soruların giderek daha uzun ve kapsamlı açıklamalar gerektirip gerektirmediğini kontrol edin.
  • Soru yazmadaki gelişimleriyle ilgili olarak mutlaka öğrencilere geri bildirim verin.
  • Derslerinizde öğrencilerin ürettikleri soruları mutlaka kullanın ya da öğrencilerin, bunları birbirlerine sormaları için olanaklar yaratın. Bunun için sınıfta tartışma tarzında etkinlikler düzenleyebilirsiniz.
  • Öğrencilerden grupça sorular üretmelerini ve bunları yanıtlamalarını isteyin. Yüz yüze ya da uzaktan eğitim fark etmez, bunu yapmamak için hiçbir neden yok. Uzaktan eğitimde grup odaları oluşturarak da bunu yapmak mümkün. Bu, hem öğrencilerin derste etkin olmalarını hem de öğrendiklerini paylaşıp derinleştirmelerini sağlayacaktır. Hatta grupların oluşturdukları soruları kullanarak sınıfta yarışmalar ya da tartışma tarzı etkinlikler düzenleyebilirsiniz. Bu etkinlikleri düzenlemek için de “panel”, “zıt panel”, “çember”, “akvaryum”, “görüş geliştirme”, “vızıltı grubu” gibi teknikleri kullanabilirsiniz. Bu tekniklerin nasıl kullanıldığını mutlaka öğrenin.
  • Büyük Risk (Jeopardy), Milyoner gibi oyunlar oynatın. Öğrencilerden bu oyundaki soruları kolaydan zora doğru hazırlamalarını isteyin. Araştırmalar, bu popüler oyunların yalnızca öğrenci katılımını sağlamakla kalmayıp akademik performanslarını da artırdığını ortaya koymaktadır. Bu oyunlarla ilgili internette sayısız M.S.PowerPoint şablonu bulunmaktadır. Bunları kendiniz de kolaylıkla hazırlayabilirsiniz.
  • Öğrencilerden izleme sınavı hazırlamalarını isteyin ama bunun için önce onlara kazanımın ne olduğunu, konuyla ilgili kazanımlarla onlara hangi düşünme becerilerinin kazandırılmaya çalışıldığını açıklayın, soruları bunlara göre hazırlamalarını söyleyin. Bunlar için de Kahoot ya da Quzilet gibi uygulamalardan yararlanabilirsiniz.

Dr. Levent VEZNEDAROĞLU

YARARLANILAN KAYNAKLAR

CHEN, C.-C., Huang, C., GRIBBINS, M., & SWAN, K. (2018). Gamify online courses with tools built into your learning management system (LMS) to enhance self-determined and active learning. Online Learning, 22(3), 41-54.

https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1191480.pdf

EBERSBACH, M; FEİERABEND, M;  NAZARI, K.B.B (2020). Comparing the effects of generating questions, testing, and restudying on students’ long‐term recall in university learning. Applied Cognitive Psychology, Volume 4, Issue 3, p. 724 – 736

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/acp.3639

SONG, D. (2016). Student‐generated questioning and quality questions: A literature review. Research Journal of Educational Studies and Review, 2, 58–70.

https://www.researchgate.net/publication/320394487_Student-generated_questioning_and_quality_questions_A_literature_review

TEPLITSKI ve dig. (2018). Student‐Generated Pre‐Exam Questions is an Effective Tool for Participatory Learning: A Case Study from Ecology of Waterborne Pathogens Course. Journal of Food Science Education. p.76-84

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/1541-4329.12129

Bu yazıyı değerlendiriniz
[Total: 0 Average: 0]

Similar Posts

Bir Yorum Yazın

EnglishFrançaisDeutschItalianoPortuguêsEspañolTürkçe